Willa Chruszczowa

Willa Nikity Chruszczowa w Katowicach to unikalny, modernistyczny budynek wzniesiony pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku, ukryty w głębi Lasów Panewnickich. To owiana legendami, opuszczona obecnie rezydencja, która miała ugościć radzieckiego przywódcę, a w kolejnych dekadach służyła jako luksusowy dom spotkań dygnitarzy oraz klinika medyczna.

Podstawowe informacje

• Data powstania: 1959 rok
• Architekci / Projektanci: Augustyn Boroń
• Powierzchnia / Pojemność: Dwukondygnacyjny obiekt na planie koła z podziemiem (brak szczegółowych danych o metrażu)
• Przeznaczenie / Funkcja: Budynek nieużytkowany (dawniej rządowy dom spotkań oraz dziecięcy ośrodek medyczny)
• Lokalizacja: ul. Śląska, Katowice (dzielnica Ligota-Panewniki)

Najciekawsze fakty i ciekawostki

Niedoszły gość i zamach w tle

Willa została zaprojektowana i wybudowana w pośpiechu specjalnie na przyjazd pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Nikita Chruszczow miał spędzić na Śląsku dwa dni – 15 i 16 lipca 1959 roku, a leśna rezydencja w Katowicach miała posłużyć mu za bezpieczne i komfortowe schronienie na zaledwie jedną noc.

Ostatecznie radziecki dygnitarz nigdy nie postawił stopy w przygotowanym dla niego budynku. Plany wizyty zmieniono w ostatniej chwili z powodów bezpieczeństwa, po tym jak w Sosnowcu doszło do nieudanej próby zamachu na życie Chruszczowa, gdzie ładunek wybuchowy ukryty na trasie przejazdu eksplodował przedwcześnie.

Nietypowy projekt na planie koła

Budynek wyróżnia się niezwykle oryginalną bryłą, która znacząco odbiegała od standardowego budownictwa tamtego okresu. Obiekt wzniesiono na planie koła – przez co obserwowany z lotu ptaka przypomina nieco konstrukcję śląskiego planetarium – a jego otoczenie zaprojektowano tak, by wtapiało się w naturalny, leśny krajobraz.

Wnętrze skrywało kilkadziesiąt pomieszczeń rozmieszczonych wokół centralnego punktu oraz przestronną antresolę. Nadzwyczajnym elementem konstrukcji było ogromne przeszklenie w dachu, które miało doświetlać wnętrze naturalnym światłem i nadawać rezydencji nowoczesny charakter.

Od tajnych narad do kliniki medycznej

Po odwołanej wizycie Chruszczowa budynek przez kilkanaście lat służył jako luksusowy, ściśle strzeżony ośrodek wypoczynkowo-konferencyjny dla elity partyjnej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Organizowano tu poufne spotkania, narady oraz rauty dla najwyższych urzędników państwowych, chroniąc prywatność gości przed osobami postronnymi.

Sytuacja zmieniła się w latach siedemdziesiątych XX wieku, gdy obiekt przekazano Śląskiej Akademii Medycznej. Od tamtego czasu aż do 1995 roku w leśnej willi funkcjonowała Klinika Endokrynologii Dziecięcej, niosąc pomoc najmłodszym pacjentom w spokojnym, otoczonym zielenią otoczeniu.

Niezrealizowane plany nowego centrum

Po wyprowadzce kliniki w 1995 roku budynek zaczął popadać w ruinę i stał się celem miłośników eksploracji opuszczonych miejsc. Pojawiła się jednak szansa na jego ratunek – w styczniu 2023 roku Śląski Uniwersytet Medyczny podpisał umowę z Lasami Państwowymi, planując stworzyć w tym miejscu Centrum Fizjoterapii Pediatrycznej i Onkologicznej.

Kosztowna inwestycja szacowana na 27 milionów złotych ostatecznie nie została zrealizowana w tej lokalizacji. Pod koniec 2024 roku uczelnia zmieniła plany i zdecydowała o budowie zupełnie nowego gmachu przy sąsiedniej ulicy Medyków, co sprawiło, że historyczna willa nadal pozostaje opuszczona.

Podsumowanie

Willa Nikity Chruszczowa w Katowicach to fascynujący świadek powojennej historii Śląska, łączący w sobie nietuzinkową architekturę modernistyczną z aurą dawnych tajemnic państwowych. Choć obecnie budynek pozostaje zamknięty i nie jest udostępniony do tradycyjnego zwiedzania, wciąż przyciąga uwagę historyków, pasjonatów architektury oraz lokalnych mieszkańców jako intrygujący pomnik minionej epoki politycznej ukryty pośród drzew.